حسن مرسلوند

308

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

تفاوت كه اين‌بار حيدر خان عمو اوغلى نيز يكى از سركردگان اختلاف بود و داعيهء رهبرى نهضت را داشت . مليّون تهران بسيار تلاش كردند كه بين انقلابيون سازش برقرار كنند ؛ سيد محمد رضا مساوات ، ميرزا طاهر تنكابنى و اديب السلطنهء سميعى پيامى به جنگل فرستادند و خواستار صلح بين سران شدند ؛ اما سيد حسن مدرس روحانى آزاديخواه ساكن تهران ، ميرزا را به تصرف پايتخت تشويق مىكرد و شايد اين بهترين راه بود . سران جنگل دشمنى با جناح مخالف را به درگيرى نظامى تبديل كردند و در 26 محرم 1340 به قصد ترور و يا دستگيرى مخالفين ، مركز كميتهء انقلاب در ملّاسرا را غافلگيرانه زير آتش گرفتند . عده‌اى كشته شدند ، خالو قربان گريخت و به رشت رفت و حيدر خان عمو اوغلى در جنگل دستگير و زندانى شد كه در همان جا هم پس از چندى به دست جنگلىها به قتل رسيد . واقعهء ملّاسرا يك جنگ هفت روزه را بين جنگلىها از يك‌سو و كردها و روس‌ها ازسوىديگر به دنبال داشت . جنگلىها به رشت رسيدند و از همه طرف بر روى سنگرهاى مخالفين فشار وارد كردند . خالو قربان كه عرصه را به خود تنگ ديد ، به نيروهاى دولتى كه در نزديكى رشت منتظر وقت مناسب براى حمله به انقلابيون بودند ، تسليم شد . او نزد سردار سپه وزير جنگ ( پهلوى اول ) رفت و ماوزرش را تسليم وى كرد ؛ اما سردار سپه اسلحهء او را برگرداند و همان‌جا درجهء سرهنگى به او داد و او و گروه تحت فرمانش را به آينده‌اى خوب اميدوار كرد . به دنبال تسليم خالو قربان به قواى دولتى ، شهر رشت سقوط كرد و سردار سپه و اردوى جنگلى او وارد رشت شد . جالب اينجاست كه اتاشهء نظامى شوروى نيز در بين قزاقان دولتى بود و با نيروهاى دولتى همكارى صميمانه‌اى داشت . سيد جلال چمنى و سيد محمد تولمى دو تن ديگر از سركردگان جنگل نيز تسليم قواى دولتى شدند و بدين‌ترتيب نيروهاى جنگل به سرعت تحليل رفت . پس از استقرار سردار سپه در رشت ، بين او و ميرزا كوچك خان نامه‌هايى مبادله شد كه بوى صلح مىداد . سردار سپه به جنگلىها نوشت كه آنان را نيروهاى وطن‌پرست و مستقلى مىشناسد و خواستار آن است كه براى اصلاحات ايران به او كمك نمايند . بين جنگلىها و قواى دولتى قرارداد آتش‌بس 48 ساعته امضا شد و قرار ملاقات سردار سپه و